Hepatit C Virüsü

Dünyada 170 milyon hepatit C hastası bulunmaktadır.

Hepatit C, Hepatit C virüsünün vücuda alınması ile oluşan, karaciğeri etkileyen ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Hepatit C enfeksiyonu yaşamınızı birçok yönde olumsuz etkileyebilir. Çoğu zaman tesadüfen saptanan karaciğer enzim yüksekliğinin nedeni araştırılırken saptanabilir, hiçbir belirti görülmeyebilir. Karaciğer sirozu, son dönem karaciğer yetmezliği  ve karaciğer kanseri tablosu ile ortaya çıkabilir.

Bulaşma Yolları:

Hepatit C'nin en önemli bulaşma yolu Hepatit C virüsü taşıyan kanın naklidir. Günümüzde, kan nakli öncesinde Hepatit C virüsü açısından tarama yapılması zorunludur. Ancak geçmiş yıllarda tarama yapılmadan kan nakli yapılmış hastaların durumu belirsizdir ve risk taşımaktadır.

Hepatit C'nin bir diğer bulaşma yolu tıraş bıçağı, manikür-pedikür aletleri, tırnak makası gibi yaralanmaya sebep olabilecek aletlerin ortak kullanımıdır. Hepatit C, dövme, piercing, akupunktur, kulak delinmesi gibi uygulamalarda steril olmayan aletlerin kullanımı ile de bulaşabilir.

Hepatit C li kan ile kirlenmiş iğnenin batması ile %3-4 oranında hastalığın bulaşma riski vardır.

Damar yolu ile uyuşturucu kullanan bağımlılarının ortak şırınga kullanımı Hepatit C bulaşma riskini arttırmaktadır.

Hepatit C virüsü hamile olan anneden bebeğe geçebilir ancak bu geçişin nadirdir. Virüsün vücuttaki çoğalmasını gösteren HCV RNA tetkiki pozitif ise bebeğe geçiş oranı %6-10 arasında değişmektedir.

Aile içi bulaş oranı % 4.5 civarında tesbit edilmiştir. Artan temasın süresi ile pozitif ilişki saptanmıştır.

Cinsel ilişki yolu ile geçiş söz konusudur. Ancak geçiş sıklığı düşüktür.

Down sendromu, cüzzam, lösemi, lenfoma gibi bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıkları olanlar, hemofili hastaları gibi sürekli kan verilenler, hemodiyaliz hastaları, toplu bulunulan yerlerde yaşayan ve çalışanlar, düşük sosyoekonomik düzeyli toplumlar ve yaşlılar hastalığa yakalanma olasılığı yüksek risk gruplarını oluştururlar.

Kan Testleri:

Hepatit C enfeksiyonu kan ile yapılan antikor testleri ile tespit edilebilir. Pozitif test sonuçları birkaç değişik anlama gelebilir.

 

1. Akut Enfeksiyon:

Hastalık yeni geçirilmekte olup tedavi ile kronikleşmenin oldukça azaltılması mümkündür. Akut vakaların 1 / 4 ünde sarılık meydana gelir. Kalan vakalrda enfeksiyonun geçirildiği farkedilmeyebilir. Bu yüzden tanınması zordur. Tedavi kronik enfeksiyon tedavisinin sonuçlarına göre daha yüz güldürücüdür.

2. Kronik Enfeksiyon:

Hepatit C virüsüne bağlı, sürmekte olan kalıcı bir enfeksiyon bulunduğunu ve uzun vadede karaciğer hasarı riski olduğunu gösterir.

 

3. Taşıyıcılık:
Hepatit C virüsü bulaşmış, bağışıklık sistemi tarafından tanınmıştır. Kronik hastalık yoktur. Karaciğer hasarı belirtisi yoktur. Taşıyıcıların da doktor kontrolünde tutulması gereklidir. Hayatın bir döneminde aktivite kazanıp tedaviye ihtiyaç gösterilebilir.

4. Yalancı pozitiflik:
Bazen ilk taramalarda hastalık olmadığı halde testlerden pozitif sonuç alınması, ancak ileri tetkikler ile aslında negatif olduğunun saptanmasıdır.

Eğer ilgili kan testleri pozitif sonuç vermişse, konunun uzmanı olan bir doktora başvurmalısınız. Bu durumda sizden şu tetkikleri yaptırmanız istenir.

1. Karın Ultrasonu: Bu tetkik karaciğer, dalak ve diğer organların değerlendirilmesini sağlar ve enfeksiyonun meydana getirebileceği hasarların derecesini gösterir.

2. Karaciğer Biyopsisi: Hastaneye yatış gerekmeden yapılacak olan bu işlemde karaciğerden inceleme yapmak üzere iğne ile küçük bir parça alınır ve mikroskopta karaciğer hasarının derecesi, tedaviye uygunluk değerlendirilir.

3.HCV RNA- C virüsünün çoğalıp çoğalmadığının belirleyicisidir.

Seyri :

Akut Hepatit C de %25 vakada sarılık görülür. Kalan vakalarda başlangıçta hiçbir belirti olmaz. Akut enfeksiyonda çoğunlukla, halsizlik, bulantı, kusma, baş ağrısı, iştahsızlık, zayıflama ve karın ağrısı gibi genel şikayetler ortaya çıkar ve bunu iki hafta sonra gözün beyaz kısmının sararması ve sarılık takip eder. Bazen daha ağır belirtiler de görülebilir ancak bu durum nadirdir.

Hepatit C ile karşılaşan hastaların yaklaşık olarak %15 inde tamamen ve kendiliğinden iyileşme olur ve daha sonra herhangi bir problem ortaya çıkmaz. %25  hastada karaciğer testleri normal, %50-60 ında ise kronikleşme meydana gelir.

Kronik enfeksiyonun geliştiği hastaların yaklaşık %20'sinde 10-30 yıl içinde siroz gelişebilir. %1-4 hastada ise karaciğer kanseri görülür.

Siroz ciddi bir hastalıktır. Siroz gelişimi olan karaciğerde sağlıklı kan dolaşımı sağlanamaz. Karaciğerin vücut için çok önemli olan işlevleri giderek azalır. Siroz geliştiğinde sırasıyla şu belirtiler görülür:

1. Karın içerisinde asit adı verilen sıvı birikmesi ve karın şişliği olur.
2. Karaciğerdeki kan dolaşımının iyi olmaması sonucu mide ve yemek borusundaki kan damarları genişleyerek varisler oluşur. Bu varisler kanamaya yol açarak acil tedavi ihtiyacı doğurabilir.
3. Karaciğer kanseri gelişebilir.

Siroz hastalığı tesbit edildi ise uygun ilaç tedavisi, doktor takibi ve gerekirse cerrahi tedaviler planlanır. Karaciğer yetmezliğinin bugün için en son tedavi şekli ölü ya da canlıdan alınarak yapılacak olan karaciğer naklidir. Bu nedenle siroz hastalarının kan tahlilleri ve görüntüleme tetkiklerini düzenli olarak yaptırmaları gerekir.

Nedeni bilinmemekle birlikte alkolik siroz hastalarında sıklıkla Hepatit C virüsüne de rastlanır. Alkolik siroz ve Hepatit C virüsünün birlikte görüldüğü hastalarda, her iki hastalığın tek başına yapabileceğinden çok daha fazla karaciğer hasarı meydana gelir. Bu hastalara alkolü kesinlikle bırakmaları önerilir.

Kronik Hepatit C'nin Tedavisi:

Akut hastalık döneminde yakalanan hastalar da tedaviye alınırlar. Şiddetli kusma nedeni ile ağızdan besin alınamıyorsa damar yolu ile beslenme gereklidir.

Kronik Hepatit C tedavisinin başlıca iki amacı vardır:

1. Karaciğer hasarını ve siroz gelişimini engellemek
2. Virüsü ortadan kaldırmak

Günümüzde kronik Hepatit C'nin dünyaca kabul edilmiş tedavi şekli interferon iğne ve ribavirin tablet kullanımıdır. Ribavirin interferon ile birlikte kullanıldığında tedavi başarısını arttıran antiviral bir ilaçtır. Ribavirin dozu kiloya göre ayarlanır ve ilaç ağız yolu ile alınır.

Interferon, vücudumuzun grip gibi viral enfeksiyonlara karşı kendini korumak için ürettiği protein yapıda bir maddedir.

Interferonun ayrıca kanser hücrelerinin artmasını engelleyici, bağışıklık sistemini düzenleyici etkileri de vardır. Interferon tedavisi Hepatit B ve Hepatit C gibi viral infeksiyonlar ile lösemi, lenfoma gibi bazı kanserlerin tedavisinde kullanılmaktadır.

Interferon cilt altı dokuya enjekte edilir. Yeni kuşak uzun etkili pegile-interferonlar denen grup haftada 1 kez uygulanır. Enjeksiyon için en uygun yerler, kol, karnın üst bölgesi ile bacakların üst kısımlarıdır.

Interferon tedavisi alıyorsanız her kullanımdan önce, ilacınızın son kullanma tarihini kontrol ediniz. Kullanıma hazır şırınga üzerindeki son kullanma tarihi geçmiş olan ilaçları kullanmayınız. Eczaneden size tarif edildiği şekilde buzdolabında saklayınız.

Enjeksiyonu yapmadan önce tavsiye edilen dozu kontrol ediniz.

Enjektör içindeki sıvıda renk değişikliği, partikül veya bulanıklık olmamasına dikkat ediniz.

Çoğu kişi kendi kendine enjeksiyon yapmayı öğrenebilir. Kendi kendinize enjeksiyon yapabilmeyi öğrenmek için doktor veya hemşirenizden yardım isteyin.

Kullanılmış şırıngaların imha edilmesi önemlidir. Kullanılmış şırıngaları hiçbir zaman olduğu gibi çöpe atmayınız. Tekrar kullanımını önlemek üzere şırınganın iğne kısmını büküp kırınız, kılıfı içinde atınız.

Beslenme ve Günlük Yaşam:

Eğer HCV antikor pozitif iseniz alkol tüketimini kısıtlamanız ve kesmeniz gereklidir. Sağlıklı bir beslenme rejimi dışında Hepatit C hastalarının özel bir diyet yapması şart değildir. Ancak eğer siroz gelişimi varsa sıvı birikimini engellemek için doktorunuz karaciğer koruyucu diyet listesi ve düşük tuz diyetini size önerecektir.

Eğer çok şiddetli kusmalar oluyorsa ve ağızdan besin alınamıyorsa damar yolu ile beslenme gereklidir.

Hepatit C hastaları, enfeksiyonu yakınlarına bulaştırabilecekleri endişesini taşırlar. Taşıyıcı, veya kronik enfeksiyonu olan hastaların, yakın temasta oldukları kişilere bu enfeksiyonu geçirme olasılıkları vardır. Hepatit C'nin aşısı yoktur. Bu nedenle Hepatit C virüsü taşıyanların ve onlar ile yakın teması olan eş, çocuk ve diğer kişilerin dikkatli olması ve bulaş yollarını göz önüne halması gereklidir. Hepatit B, C ve AIDS virüsünü öldüren sprayler satın alınarak evde gereken yerlerin dezenfeksiyonu için kullanılabillir. Hepatit C Virüsü taşıyan kişilerin bir yeri kesildiğinde dikkatli olması, etrafa bulaştırmaması ve cinsel ilişki sırasında prezervatif kullanarak korunması gerekir.