İLTİHABİ BARSAK HASTALIKLARI

(ÜLSERATİF KOLİT- CROHN HASTALIĞI)

1.İnflamatuvar barsak hastalığı nedir?

Benzer mekanizmalara dayanan, nedeni halen tam olarak bilinemeyen bağışıklık, kalıtımsal, çevresel faktörlerin karmaşık ilişkisinin sorumlu tutulduğu ülseratif kolit, crohn hastalığı ve indetermine koliti içeren bir grup hastalıktır.

2.En sık hangi yaşta gözlemlenir?

Her iki hastalıkta en sık başlama yaşı 15-25 arası iken, ileri yaş grubunda 55-65 yaş arasında da gözlemlenebilir.

3.Ülseratif kolit nedir?

Ülseratif kolit kalın barsakların iç yüzeyini döşeyen mukozanın iltihaplanması ile karekterize olan bir hastalıktır.

4.Ülseratif kolit hastalığında ki şikayetler nelerdir?

Öncelikli şikayet kanlı, mukuslu ishaldir. Makattaki iltihabi reaksiyon nedeni ile dışkı miktarı az miktardadır, sürekli tuvalete gitme isteği olabilir.

Kalın barsakların tamamında hastalık varsa ateş, kilo kaybı ve genellikle karın alt kısımlarında olan ağrı, ishale eşlik edebilir.

Bazen yaşlı kişilerde kabızlıkta olabilir.

5. Hastalık bulaşıcı mıdır?

Ülseratif kolit hastalığı bulaşıcı değildir.Yani kişiden kişiye direkt ya da kullanılan eşyalar ile bulaş söz konusu değildir.

5.Ülseratif koliti olan anne ya da babanın çocuğunda da hastalık olur mu?

Çocuğa direkt geçiş söz konusu değildir ancak anne ya da babası sağlıklı olan çocuklara göre ülseratif koliti olan ebeveyni olan çocuklarda iltihabi barsak hastalığı gelişme riski daha fazladır.

6.Ülseratif kolitin değişik tipleri var mıdır?

Kalın barsaklarda hastalığın tutulum yerine göre distal, sol ve pankolit olarak adlandırılır. Hastaların hemen hemen hepsinde de rektum denilen kalın barsakların anüse en yakın olan bölümünde iltihaplanma vardır.

Hastalığın yerleşim yerinin yanında hastalık şiddetine göre de sınıflandırma yapılabilir. Hafif- orta ve şiddetli aktivite gösteren hastalık.

7.Ülseratif kolitin seyri nasıldır?

Hastalık müzmin bir hastalıktır.Alevlenmeler ve klinik olarak yatışmalarla seyreder.

8.Hastalığın alevlenmesine neden olan ilaçlar var mıdır?

Ağrı kesici ilaçlar, aspirin, bazı antibiyotikler, doğum kontrol hapları hastalığın alevlenmesine neden olabilir bu nedenle bu ilaçların mutlak suretle doktor kontrolünde verilmesi gerekmektedir.

9.Ülseratif kolitin teşhisi nasıl konulur?

Hastadan alınan bilgiler, dışkı tahlili, endoskopik muayene denilen rektoskopi ya da sol kolonoskopi veya tam kolonoskopi ve  endoskopik muayene esnasında alınan biyopsilerin patolojik değerlendirilmesi ile konulur.Baryumlu filmler, ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi de gerekli görülürse yaptırılabilir.

10.Kalınbarsaklar haricinde vücudun başka bölgelerinde ülseratif kolit ile ilgili bozukluklar olabilir mi?

Ülseratif kolit kalın barsakların hastalığı olmasına rağmen vücuttaki diğer organlarla ilgili de değişik bulgular verebilir.

Bunların bir kısmı hastalığın alevlenmesi ile ilişkilidir ve hastalık yatışınca geriler (örneğin;mafsallarda şişlik, kızarıklık ile seyreden iltihabi tablo, ağızda aftlar gibi). Bir kısmı ise hastalık aktivitesi ile ilişkili değildir, hastalık başlamadan yıllar önce başlayabilir veya hastalık ortadan kalktıktan sonra da ilerlemeye devam eder (primer sklerozan kolanjit gibi).

11.Ülseratif kolitin tedavisi var mıdır?

İlaçla tedavisi mümkündür.Hastalığın etkilediği bölgeye bağlı olarak ağızdan ilaç verilerek ya da makattan lavman ya da fitil verilerek tedavi edilebilir.Hastalık alevlenme ve yatışmalarla seyrettiğinden alevlenme döneminde farklı ilaçlar kullanmak gerekir.

Hastalık müzmin bir hastalık olduğu için hastanın mutlak suretle ilacını düzenli olarak uzun süre kullanması gerekmektedir.

Hasta barsak ameliyat ile çıkarılacak olursa hastalık tamamen ortadan kalkar.

12.Ülseratif koliti olan hastaların diyet yapması gerekir mi?

Hastalığın tedavisinde diyetin yeri yoktur. Hastalar kendilerine dokunmayan, istedikleri gıdaları tüketmekte serbesttirler.

Ancak hastalığın çok aktif olduğu dönemde geçici olarak normal zamanda ishal yaptığı bilinen gıdalardan kaçınılması önerilmektedir.

Hastalığa yakalanmadan önce süt ve süt ürünleri dokunmuyorsa teşhis konulduktan sonra bu tarz gıdaları tüketmelerinde hiçbir sakınca yoktur.

13.Ülseratif kolit ile kalın barsak kanseri arasında ilişki var mıdır?

Ülseratif koliti olan kişilerde kalın barsak kanseri gelişme riski normal insanlara göre belirgin artmıştır.

Kanser gelişme riski hastalığın başlangıcından itibaren ilk 8-10 yıl sonrasında artmaya başlar.

Erken yaşta hastalığı başlamış olanlarda ileri yaşlarda hastalıklı geçirilen süre uzun olacağı için kanser gelişme riski fazladır.

Hastalık yaşı ne kadar fazla ise kanser gelişme riski de o kadar çoktur.

Hastalığın kalın barsakların ne kadarını etkilediği kanser gelişimi açısından önemlidir.

Pankoliti olan hastalarda, distal ya da sol tip ülseratif koliti olan hastalara göre artmış kanser riski söz konusudur.

14.Kalın barsak kanserinden korunmak için ne yapılmalıdır?

Uzun süreli hastalığı olan vakalara düzenli aralıklarla kolonoskopi yapılarak çok sayıda biyopsi alınması önerilmektedir.

Kalın barsak kanseri uzun yıllar alevlenmenin olmadığı klinik olarak stabil seyreden hastalarda da görülebilir.

Pankolitli olgularda hastalığın başlangıcından itibaren 7-10 yıl geçmiş olan vakalarda, sol taraf tutulumu olanlarda bundan daha geç zamanda başlangıçta her 3 yılda bir ilerleyen dönemlerde ise yılda bir kolonoskopi yapılarak biyopsi alınması önerilmektedir.

15.Crohn hastalığı nedir?

Sindirim sisteminin herhangi bir yerini tutabilen (kalın barsaklar-ince barsaklar-oniki parmak barsağı-mide-yemek borusu-dil-ağız gibi) nedeni tam olarak bilinmeyen bir hastalıktır.

16.Crohn hastalarının şikayetleri nelerdir?

Temel olarak ishal, karın ağrısı, kilo kaybı.Ancak kesin teşhis konulmadan önce hastalar aylar yıllarca devam edebilen belli belirsiz karın ağrısı ve aralıklı ishalden şikayetçi olabilirler.

17.Crohn hastalığının seyri nasıldır?

Hastalık klinik olarak şiddetlenmeler ve yatışmalarla seyreder.

18.Crohn hastalığında ameliyat olmak tehlikeli midir?

Ülseratif kolitin tersine crohn hastalarında mümkün olduğunca ameliyattan kaçınılır, zorunlu kalınmadıkça hastalara ameliyat önerilmez. Mutlak zorunluluk olmadıkça ameliyat yaptırılmamalıdır.

19.Crohn hastalığında diyet yapılmalı mıdır?

Genel olarak özel bir diyet yapılması önerilmez, hastalar ne dokunuyorsa o gıdayı yememelidirler.

20.Crohn hastalığında kanser gelişme riski var mıdır?

Kalın barsak tutulumu olan hastalarda kanser gelişme şansı normal insanlardan daha yüksek ancak ülseratif koliti olan insanlardan daha düşüktür.Ancak kanser riski düşük olduğu için sadece bu amaçla hastaların kanser gelişimi açısından düzenli takip edilmesi önerilmez.

İnce barsakta hastalığı olan kişilerde iltihabi olayın aktif olarak devam ettiği bölgede kanser geşilme riski vardır.

21. İnflamatuvar barsak hastalığı tedavisinde kullanılan sulfasalazinin yan etkisi var mıdır?

En sık gözlemlenen yan etkiler bulantı, kusma, iştahsızlık, başağrısı, cilt döküntüleri, ateş ve abdominal rahatsızlık hissidir.

22. Sulfasalazin kullanan hastalar çocuk sahibi olabilir mi?

Sulfasalazin; sperm yapısını değiştirerek, sperm sayısını azaltır ve kısırlığa neden olur. Spermler üzerine olan etki geri dönüşümlüdür ve ilacın kesilmesinden sonra ki 3 ay içerisinde düzelir.

23.Hamile ya da süt veren kadınlar sulfasalazin kullanabilir mi?

Gebe ve emziren kadınlarda sulfasalazinin güvenli olarak kullanılabilir, tedaviye folat eklenmesi gerekir.